Ҳидоят ва гумроҳӣ дар каломи Расули Худо (с)



Расули Худо (с) фармуд: Худои Мутаол фармудааст: Бандагони ман!

Ҳамаи шумо гумроҳед магар онки ман ӯро ҳидоят кунам ва ҳамаи шумо фақиред магар онки ман ӯро бениёз кунам ва ҳама гуноҳкоред магар онки ман паноҳаш диҳам ва аз гуноҳ ҳифзаш кунам.[1]

Ҳидоят ва гумроҳӣ ду масъалаест, ки гоҳ мавриди сӯи истифода қарор мегирад ба ин маъно, ки гоҳе гуфта мешавд фалон одам инсони хуб аст чун Худо ҳидояташ карда аст ва фалон инсон шахси бадкорест чун Худо гумроҳаш карда аст. (Бе онки инсон нақше дошта бошад). Ин як ҳақиқат аст, ки ҳидоят ва гумроҳӣ ба дасти Худост вале ҳидояти касе аз ҷониби Худо ва ё гумроҳ намудани каси дигар беҷиҳат ва беҳисобу китоб нест. Худои Мутаол ҳаким, одил, меҳрубон ва хайрхоҳи бандагон мебошад бинобарин ҳаргиз касеро беҷиҳат гумроҳ намекунад ва ҳидояти ӯ низ беҷиҳат нест.

Дар Қуръон оёти фаровонест, ки мефармояд: Худо ҳар киро бихоҳад гумроҳ месозад ва ҳар киро биҳаҳад ҳидоят мекунад.[2] Шояд сарчашмаи тафсири нодуруст аз ҳидояд ва гумроҳӣ, ки мардумони оддӣ онро ба маънои ҳидоят кардан ва гумроҳ намудани беҷиҳат ва беҳисоб мепиндоранд ин гуна оятҳо бошад. Вале бояд диққат дошт, ки оятҳои Қуръон баъзе, баъзе дигарро тафсир мекунад, ки тафсири як оят бе дар назар гирифтани оёти дигар тафсир ба раъй буда ва гуноҳи бузург ба шумор меояд. Агар як диққати сода дар оёти Қуръон бишавад ин масъала равшан мегардад, ки маънои ҳидоят ва гумроҳӣ ғайр аз онест, ки бисёре аз мардум мегӯянд.

Ҳидоят ва гумроҳӣ дар Қуръон

Бо таваҷҷӯҳ ба оятҳое, ки дар заминаи ҳидоят ва гумроҳӣ дар Қуръони Маҷид вуҷуд дорад ба даст меояд, ки ҳидоят бар ду қисм аст:

1. Ҳидояти ом ва фарогир.

2. Хос ва вижа.[3] Аммо гумроҳӣ ба маънои ом ва ҳамагир вуҷуд надорад.

Ҳидоят ом ва ҳамагир

Ҳидояти ҳамагири илоҳӣ шомили ҳамаи мавҷудот мегардад чи инсон ва чи ҳайвон ва мавҷудоти дигар. Дар Қуръон мехонем Мӯсо (а): Гуфт: парвардигори мо ҳамон касест, ки ба ҳар мавҷуде он чиро лозими офариниши ӯ буда дода сипас ҳидоят кардааст.[4] Муназзаҳ шумор номи парвардигори баланд мартабаатро. Ҳамон Худое, ки офарид ва муназзам кард. Ва ҳамон, ки андозагирӣ кард ва ҳидоят намуд.[5] Ин файзи илоҳӣ насиби ҳамаи мавҷудот мегардад ва касе аз он бе баҳра нест. Ҳаргиз чунин нест, ки Худо ин ҳидоятро ба фарди хоссе бидиҳад ва ба дигарӣ надиҳад. Танҳо чизе, ки ҳаст ин аст, ки Худо бар асоси ихтилофҳои мавҷудот, онҳоро ба гунаҳои мухталиф ҳидоят ва роҳнамоӣ мекунад. Масалан дар Қуръон омадааст, ки Худо аз тариқи ваҳй ва илҳом замбури асалро ҳидоят менамояд: Ва парвардигори ту ба занбури асал ваҳй (ва илҳоми ғаризӣ) намуд, ки аз куҳҳо ва дарахтон ва дорбастҳое, ки мардум месозанд хонаҳое баргузин. Сипас аз тамоми самарот (ва шираи гулҳо) бихур ва роҳҳоеро, ки парвардигорат барои ту таъйн кардааст ба роҳатӣ бипаймо. Аз даруни шиками онҳо нушиданӣ бо рангҳои мухталиф хориҷ мешвад, ки дар он шифо барои мардум аст. Ба яқин дар ин амр нишонаи равшанест барои ҷамъияте, ки меандешанд.[6]



1 2 3 4 next